Nedir Yeni

Ses Düşmesi Nedir

Yeni
Hece / Ses / Ünlü Düşmesi Nedir ? (Özet)
İki heceli bazı kelimeler, ünlü ile başlayan bir ek aldıklarında, ikinci hecedeki dar ünlülerini yitirirler. Bu olaya ünlü düşmesi denir.

Örnekler:
Burun - bur-u-nu - burnu (Düşen ses -u-)
Emir - em-i-ri - emri (Düşen ses -i-)
Fikir - fik-i-ri - fikri (Düşen ses -i-)
İçeri - içer-i-si - içersi (Düşen ses -i-)
Ne + için - niçin (Düşen ses -e-)
Ne + asıl - nasıl (Düşen ses -e-)
Nerede - nerde (Düşen ses -e-)

Ses Düşmesi Nedir (Detay)


Bazı sözcüklerin çekimlenirken veya füretilirken, seslerinden birisinin düşmesi olayına "ses düşmesi" denir.

a) Sonunda "k" ünsüzü bulunan sözcüklere küçültme eki getirildiğinde sondaki "k" ünsüzü düşer.
yumuşak + çık -> yumuşacık minik + cik —> minicik
küçük + cük —> küçücük ufak + cık -> ufacık

b) Bazı sözcüklerden " -l" ekiyle fiiller türetilirken sözcük sonlarındaki "k" ünsüzleri düşer.
yüksek + l -» yükselmek
alçak + l -» alçalmak
ufak + l —> ufalmak

c) İki heceden oluşan ve ikinci hecesinde dar ünlü bulunan organ ve akrabalık adlarına ünlü ile başlayan bir ek getirildiğinde ikinci hecedeki dar ünlü düşer.
omuz + u -» omzu
ul + u -» oğlu
alın + ı —> alnı

d) Arapçadan dilimize geçen bazı sözcükler yardımcı fiillerle birleşik fiil yaparken veya ünlü ile başlayan ek aldıklarında ikinci hecedeki dar ünlü düşer.
emir + i -> emri emir + etmek -» emretmek
akıl + a -» akla akıl + etmek -» akletmek

e) Bazı bileşik sözcüklerde, sözcük içindeki benzer hecelerden ya da ünlülerden biri düşer.
pazar + ertesi -> pazartesi
biri + birine -> birbirine
cuma + ertesi —> cumartesi

f) Turkçede iki ünlü yan yana bulunmadığı için ünlü ile biten bir sözcük ünlü ile başlayan bir sözcükle birleşirken ünlülerden biri düşer. Buna "aşınma"da diyebiliriz.
ne + için —> niçin
kahve + altı —> kahvaltı
ne + asıl -» nasıl

g) Bazı isimlerden " - le - " ekiyle fiil türetilirken sözcüğün son hecesindeki ünlü düşer.
ileri + le -> ilerlemek
koku + la -» koklamak

h) Bazı fiillerden yeni sözcükler türetilirken fiillerin ikinci hecelerindeki dar ünlüler düşer.
ayır + ıntı —> ayrıntı savur + ul -» savrulmak
devir + ik -> devrik

ÖRNEK
"Gecenin birindefecre karşı,
Güneşten evvel doğdu ufukta,
Mustafa Kemal'in altın başı."

mısralarında yer alan aşağıdaki kelimelerin hangisinde hece düşmesi vardır?
a)evvel b)ufuk c)birinde d)fecre

ÇÖZÜM
İki heceden oluşan ve ikinci hecesinde dar ünlü bulunan sözcükler ünlü ile başlayan ek aldıklarında ikinci hecedeki dar ünlü düşer. "Fecir" sözcüğü de hal ekini alınca ikinci hecedeki dar ünlü düşmüştür.

Yanıt: D
ÖRNEK
Aşağıdaki kelimelerin hangisinde ses düşmesi yoktur?
A) Küçücük B) Büyücek
C) Ufacık D) Kısacık

ÇÖZÜM
"Küçük, büyük, ufak" sözcükleri küçültme ekini alırken sözcük sonlarında bulunan "k" sesleri düşmüştür. "Kısa " sözcüğünde ise ses düşmesi olmamıştır.

Yanıt : D


Ses Düşmesi Resimleri

Ses Düşmesi

Ses Düşmesi
Ses Düşmesi resim örnekleri

Ses Düşmesi

Ses Düşmesi
Ses Düşmesi resim örnekleri

Ses Düşmesi

Ses Düşmesi
Ses Düşmesi resim örnekleri

Ses Düşmesi Sunumları

Henüz bu yazıya eklenmiş dosya (powerpoint,pdf,word) bulunmamaktadır.

Ses Düşmesi Videoları

Henüz bu yazıya eklenmiş video bulunmamaktadır.
Ekleyen User Avatar
Mercan Genç admin@nedir.org
Paylaş

Çıkış yapmak istediğine emin misin?

Evet Vazgeç